زیست‌شناسی امروز دیگر تنها با مفاهیمی مانند «ژن»، «ماشین» یا «کد ژنتیکی» توصیف نمی‌شود. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که برای فهم حیات، باید از استعاره‌های تازه، نگاه‌های شبکه‌ای و مدل‌هایی استفاده کرد که پیچیدگی جهان زنده را بهتر بازتاب می‌دهند. اما آیا این به معنای پایان نظریه‌هایی مانند «ژن خودخواه» ریچارد داکینز است؟
در این قسمت از مجموعه گفت‌وگوهای علمی شهرکتاب مرکزی، عرفان خسروی میزبان دکتر هادی صمدی، استاد فلسفه علم و فلسفه زیست‌شناسی، است. محور این گفت‌وگو کتاب «چگونه زنده‌ایم» و همچنین کتاب تازه منتشرشده درباره مناظره فکری استیون جی گولد و ریچارد داکینز با ترجمه کاوه فیض‌اللهی است.
این گفت‌وگو تنها درباره زیست‌شناسی نیست؛ بلکه درباره شیوه اندیشیدن در علم است. از نقش استعاره‌ها در شکل‌گیری نظریه‌های علمی تا نسبت مدل‌های مختلف تکامل، از جایگاه داروین در علم معاصر تا نسبت علم با هنر، اخلاق و زیبایی‌شناسی. دکتر هادی صمدی توضیح می‌دهد چرا هیچ مدل واحدی نمی‌تواند همه پیچیدگی‌های جهان زنده را توضیح دهد و چرا پرسیدن پرسش‌های خوب، مهم‌تر از انباشت پاسخ‌هاست.
در این برنامه می‌بینید:
چرا استعاره «ماشین» دیگر برای زیست‌شناسی کافی نیست؟
تفاوت نگاه ریچارد داکینز و استیون جی گولد به تکامل
«ژن خودخواه» امروز چه جایگاهی در زیست‌شناسی دارد؟
مفهوم «موسیقی حیات» از دیدگاه دنیس نوبل
چرا داروین می‌گفت نظریه انتخاب طبیعی یک فرضیه است؟
نقش استعاره در شکل‌گیری مفاهیم علمی
علم، هنر و زیبایی‌شناسی چه نسبتی با یکدیگر دارند؟
بحران تکرارپذیری در علم امروز
چرا نظام آموزشی بیش از اندازه بر «پاسخ» تأکید می‌کند؟
اهمیت پرسش‌گری و فهم عمیق در پژوهش علمی
اگر به فلسفه علم، زیست‌شناسی تکاملی یا تاریخ اندیشه علمی علاقه‌مند هستید، خوشحال می‌شویم دیدگاه شما را درباره این گفت‌وگو بخوانیم. به نظر شما برای فهم حیات، کدام نگاه قانع‌کننده‌تر است؛ ژن‌محوری، ارگانیسم‌محوری یا رویکردهای شبکه‌ای؟